NumisBids
  
Wójcicki - The Polish Auction House
Limited Auction 1  26 May 2024
View prices realized

Lot 3

Starting price: 239 EUR
Price realized: 714 EUR
Find similar lots
Share this lot: Share by Email

Silesia, Duchy of Beuthen-Teschen, Euphemia or sons, Haller Beuthen - RARE

A rare and sought-after Silesian haler with a miner on the obverse.

The item is marked in the Frynas catalog with a rarity level of VR or VERY RARE.

The image of a gwark crushing rock with a pickaxe is known from the seal of the Bytom city bench from 1350.

The coin is in very good condition for this type of issue, with a clear mint luster on both sides.


Obverse: a miner crushing a rock with a pickaxe

COIN ✶ D ✶ BITVM ✶

Reverse: Eagle without crown and loincloth, facing right

COIN ✶ D ✶ BITVM ✶


The eagle without a band on the reverse has so far been mistakenly interpreted as a coin of Cieszyn - Prince Przemysław 'Noszak', to whom it belonged to the city of Bytom. My archival research allowed me to put forward a thesis that the coin was minted by the Duke of Oleśnica, Konrad II 'the Gray' or Konrad III 'the Old' in the years 1369 - 1412. Here is the proof of my thesis

Bolesław, Prince of Koźle-Bytom, set off for Rome in September 1354 for the coronation celebrations of Emperor Charles IV and Anna, Duchess of Świdnica-Jawor. The hardships of the journey, lasting from September to Easter of the following year, were apparently too great, because the prince, who was only about 30 years old, died suddenly in the Italian Venzona. Due to the lack of a male heir, the Piasts from the Opole line: Casimir of Cieszyn, Bolko of Opole, Bolko of Niemodlin, Albert of Strzelce and John I of Oświęcim, who claimed the right of inheritance by the sword, filed claims to the remaining Duchy of Koźle-Bytom. while Konrad I of Oleśnica filed a claim, citing his marriage to the sister of the deceased Bolesław. In the first days of October 1355, the above-mentioned Silesian princes asked Charles IV to decide on the inheritance of Prince. Bolesław. The 14-year-long dispute over the areas where the silver mines were located was ended only in 1369. Neither side wanted to give up the rights to them. When dividing the Koźle-Bytom lands, the Czech ruler favored the Cieszyn prince more, but he could not in any way justify allocating to him the lands with silver mines, which were located in the north-eastern part of Bytom and were adjacent to the lands of the Duchy of Koźle previously assigned to the Oleśnica princes. Thanks to the mediation of princes Jan I of Oświęcim and Ludwik Brzeski, Konrad II completed the complicated procedure of taking over the disputed part of Bytom, inherited by his father Konrad I after the childless death of Prince Bolesław of Koźle-Bytom. In January 1369, a team of 8 people (4 on each side) concluded an agreement and marked the boundary of the division of Bytom and the Bytom land between Przemysław of Cieszyn and Konrad II of Oleśnica. Konrad was represented by: Mikołaj from Kotulin (Kutelen), Bartosz Leschoten, Otton from Wołów (Walau), Świętosław from Stare Tarnowice (Tarnowicz), and Przemysław: Jarosław Sacherobski, Mikołaj Kyczki, Frawenstein and Raszka Strala. The dispute was finally resolved by Prince Ludwik of Brzeg on January 26, 1369, when a drawing was made as to which part of Bytom, divided in half, and the Bytom land would go to the parties to the conflict. The Duke of Oleśnica was luckier and drew the north-eastern part, while the Duke of Cieszyn - the south-west. The village of Szombierki, where the greatest silver and lead mining was carried out, fell to Konrad II of Oleśnica, and Przemysław to the areas adjacent to Orzegów. Recent archaeological research on Małgorzata Hill in Bytom-Szombierki has shown that there was an early medieval stronghold in this place where silver and lead ores were mined. On this basis, I put forward the thesis that the heller minted in Bytom, the obverse of which depicts a gwark drilling ore underground, should be assigned to the Duchy of Oleśnica during the reign of Konrad II and Konrad III. (1369 – 1413) (Jerzy Głuszek - author of the catalog 'Coins and Medals of the Dukes of Oleśnica 1498-1792')

Rzadki i poszukiwany halerz śląski z górnikiem na awersie.

Pozycja oznaczona w katalogu Frynasa stopniem rzadkości VR, czy VERY RARE (BARDZO RZADKI).

Wizerunek gwarka kruszącego skałę oskardem, znany jest ze stempla pieczęci ławy miejskiej Bytomia z 1350 roku.

Moneta w bardzo ładnym stanie zachowania jak na ten typ emisji z wyraźnym obustronnym blaskiem menniczym.


Awers: górnik kruszący oskardem skałę

MONETA ✶ D ✶ BITVM ✶

Rewers: Orzeł bez korony i przepaski zwrócony w prawo

MONETA ✶ D ✶ BITVM ✶


Orzeł bez przepaski na rewersie dotychczas mylnie jest odczytywany, jako moneta cieszyńska -księcia Przemysława „Noszaka" do którego należała częścią miasta Bytomia. Moje dociekanie archiwalne pozwoliły postawić tezę, że moneta została wybita przez księcia oleśnickiego Konrada II „Siwego" lub Konrada III „Starego" w latach 1369 – 1412.Oto udowodnienie mojej tezy

Bolesław książę kozielsko-bytomski we wrześniu 1354 r. wyruszył do Rzymu na uroczystościach koronacyjnych na cesarzy Karola IV i księżnej świdnicko-jaworskiej Anny Trudy podróży, trwającej od września do Wielkanocy roku następnego, były widocznie zbyt duże, bo zaledwie około 30-letni książę zmarł nagle we włoskiej Venzonie.. W związku z brakiem męskiego potomka pretensje do pozostawionego księstwa kozielsko-bytomskiego zgłosili Piastowie z linii opolskiej: Kazimierz cieszyński, Bolko opolski, Bolko niemodliński, Albert strzelecki i Jan I oświęcimski, którzy powoływali się na prawo dziedziczenia po mieczu, natomiast Konrad I oleśnicki zgłosił pretensje, powołując się na małżeństwo zawarte z siostrą zmarłego Bolesława. W pierwszych dniach października 1355 r. wymienieni wyżej książęta śląscy wystąpili do Karola IV o rozstrzygnięcie schedy po ks. Bolesławie. Trwający 14 lat spór o tereny na którym znajdowały się kopalnie srebra ,zakończony został dopiero w 1369 r. Żadna ze stron nie chciała pozbyć się praw do nich. Władca Czech przy podziale ziemi kozielsko-bytomskiej bardziej faworyzował księcia cieszyńskiego, jednak nie mógł w żaden sposób uzasadnić przydzielenia mu ziem z kopalniami srebra, które znajdowały się w północno-wschodniej części Bytomia i sąsiadowały z przydzielonymi wcześniej książętom oleśnickim ziemiami księstwa kozielskiego. Dzięki mediacji książąt Jana I oświęcimskiego i Ludwika brzeskiego Konrad II zakończył skomplikowaną procedurę przejęcia spornej części Bytomia, otrzymanego w spadku przez jego ojca Konrada I po bezpotomnej śmierci księcia Bolesława kozielsko-bytomskiego. W styczniu 1369 r. zespół złożony z 8 osób (po 4 każdej strony) zawarł porozumienie i wyznaczył przebieg granicy podziału Bytomia i ziemi bytomskiej między Przemysława cieszyńskiego a Konrada II oleśnickiego. Konrada reprezentowali: Mikołaj z Kotulina (Kutelen), Bartosz Leschoten, Otton z Wołowa (Walau), Świętosław ze Starych Tarnowic (Tarnowicz), natomiast Przemysława: Jarosław Sacherobski, Mikołaj Kyczki, Frawenstein i Raszka Strala. Spór ostatecznie rozstrzygnął książę Ludwik brzeski 26 stycznia 1369 r., kiedy to przystąpiono do losowania, która część podzielonej na połowę Bytomia i ziemi bytomskiej przypadnie stronom konfliktu. Książę oleśnicki miał więcej szczęścia i wylosował część północno-wschodnią, zaś książę cieszyński - południowo-zachodnią. Wieś Szombierki, gdzie prowadzono największe wydobycie srebra i ołowiu, przypadła Konradowi II oleśnickiemu, a Przemysławowi tereny przylegające do Orzegowa. Ostatnie badania archeologiczne na wzgórzu Małgorzaty w Bytomiu-Szombierkach wykazały, że w tym miejscu istniał wczesnośredniowieczny gród, w którym prowadzono wydobycie rud srebra i ołowiu. Na tej podstawie stawiam tezę, że halerz wybity w Bytomiu ,którego awers przedstawia gwarka drążącego pod ziemią rudę powinien być przypisany księstwu oleśnickiemu w okresie panowania Konrad II i i Konrada III. (1369 – 1413 r.) (Jerzy Głuszek - autor katalogu 'Monety i Medale Książąt Oleśnickich 1498-1792')

Reference: Frynas S.Bytom.3.1 (VR), Kopicki 8598 (R7), Paszkiewicz 47, Friedensburg 510
Grade: XF+
Question about this auction? Contact Wójcicki - The Polish Auction House